Witaj w Beskid Niski, noclegi, turystyka, informacje, przewodnik | BeskidNiski.pl

Beskid Niski.pl Mapa FAQ Wydarzenia Archiwum Dodaj news Kontakt
 

Menu serwisu
  • Strona główna
  • Ankiety
  • Archiwum newsów
  • AutoTheme
  • FAQ
  • Linki
  • Napisz do nas
  • Poleć nas
  • Szukaj w serwisie
  • Tematy
  • Top 10
  • Downloads

  • Polecane serwisy
    - Wysowa Zdrój
    - Rewasz
    - Podkarpacie
    - Rymanów Zdrój
    - Beskidy
    - Muzeum Zyndranowa
    - Woda dla zdrowia
    - Szlak Architektury Drewnianej w Małopolsce
    - Ptaki Karpat

    Mapa Beskid Niski
    Mapa Beskid Niski

    Beskid Niski mapa online

    RSS, Twitter
    Kanały RSS:
    - aktualności
    - Twitter

    Beskid Niski na Facebooku

    Dodaj do Google, czytnika Google

    KONFEDERACJA BARSKA NA TERENIE BESKIDU NISKIEGO

      




    Strona: 2/2


    SZAŃCE KONFEDERACKIE I CHORĄGIEWKA PUŁASKIEGO

    W następnych miesiącach obozy warowne powstały przy wszystkich ważniejszych przełęczach Beskidu Niskiego: koło Radoszyc, Czeremchy, Grabu, Koniecznej, Blechnarki, Izb i Muszynki. Miały one postać prostych szańców ziemnych, w niektórych przypadkach otwartych od tyłu, od strony granicy. Lokowano je na wzniesieniach, z których łatwo było kontrolować biegnące dolinami drogi. Umocnienia te pozwalały bronić się przeciwko atakowi piechoty, nie miały natomiast szans w razie poważniejszego oblężenia z użyciem artylerii. Tradycja mówi , że obozy porozumiewały się za pomocą sygnałów flagowych nadawanych z posterunków rozmieszczonych na okolicznych szczytach; dlatego Lackową zwano też Chorągiewką Pułaskiego.

    Rosjanie szybko zorientowali się w znaczeniu karpackich obozów dla podtrzymywania polskiego oporu. W góry ruszył silny korpus pod dowództwem gen. Drewicza. 13 stycznia 1770 roku po ciężkiej walce rozbity oddział Pułaskiego został zmuszony do opuszczenia szańca pod Grabiem. Ranny dowódca ze swymi ludźmi wycofał się przez terytorium austriackie do Izb, a wojska carskie zyskały swobodę manewru we wschodniej części Podkarpacia.

    5 kwietnia 1770 - po bitwie pod Jedliczem, w pogoni za konfederatami barskimi i po potyczkach koło Nowego Żmigrodu, oraz po bitwie pod Siepietnicą 2 tys. żołnierzy rosyjskiego wojska gen. Iwana Drewicza złupiło Biecz.

    Kazimierz Pułaski Konfederacja Barska
    Kazimierz Pułaski - obraz J. Kossaka

    18 kwietnia 1770 roku w nowosądeckie przybył Kazimierz Pułaski dla współdziałania z Tomaszem Wilkowskim, marszałkiem księstwa zatorskiego i oświęcimskiego; oraz udzielania pomocy oddziałom rozstawionym między Czarnym Dunajcem a Konieczną. Pod Starym Sączem doszło wtedy do kilkugodzinnej potyczki. Do obozu pod Izbami przybyła dywizja Michała Dzierżanowskiego, marszałka gostyńskiego, a nieco później warszawska i sochaczewska.

    W następnych miesiącach obóz w Izbach, założony przez starościca winnickiego Adama Parysa, służył za bazę Pułaskiemu. Dokonywał on stąd dalekich wypadów, podczas których zapędzał się aż za San, podejmując próbę zdobycia z zaskoczenia Lwowa (maj 1770 roku). W Izbach Pułaski gromadził i szkoli nowych ochotników. W sierpniu 1770 r. miał tam podobno około 2000 ludzi.

    W lipcu 1770 Kazimierz Pułaski przebywał w obozie pod Muszynką, gdzie w pobliskiej Koniecznej, Blechnarce i Izbach siły konfederackie (od 1000 do 2000 żołnierzy), oczekiwały Drewicza. Po drugiej stronie głównego grzbietu karpackiego rozlokowały się oddziały austriackiego korpusu obserwacyjnego gen. Esterhazyego, którego zadaniem było początkowo uniemożliwienie Rosjanom przekraczania granicy w pościgu za konfederatami, a który wkrótce miał być forpocztą pierwszego rozbioru Polski. KONIECZNA, BLECHNARKA, IZBY Do walnej rozprawy doszło pocz. sierpnia 1770 roku. Konfederacji skoncentrowali swe siły w trzech szańcach: w Koniecznej, Blechnarce i Izbach. 3 sierpnia 1770 r. gen. Szachowski uderzył na Konieczną, gdzie dowodził Miączyński, zaś gen. Drewicz na Blechnarkę, której z Izb przyszedł z pomocą Pułaski. Walki w drugim z tych miejsc trwały trzy dni. Dopiero gdy Rosjanie, bez przeszkód ze strony wojsk Esterhazyego, przekroczyli granicę i zaatakowali obóz od tylnej strony, słabo umocnionej strony, konfederaci wycofali się z ciężkimi stratami (podobno 179 zabitych). Jednocześnie Miączyński został wyparty z Koniecznej i złożył broń przed Austriakami. Ponownie wojska carskie i Drewicz zmusił Pułaskiego do wycofania się na terytorium węgierskie. Po klęsce pod Wysową, Pułaski udał się do pobliskiego Zborowa, skąd powrócił do Starego Sącza.

    13 października 1770 w Preszowie, na Słowacji ogłosili Konfederaci akt detronizacji Poniatowskiego i bezkrólewia. Konfederaci bezskutecznie próbowali zjednać dla swej sprawy królewicza polskiego Karola Krystiana Wettyna, któremu planowano oddać koronę polską. W niejasnych do dziś okolicznościach król Stanisław August został porwany w Warszawie przez konfederatów, choć coraz częściej wspomina się że przez ludzi podszywających się pod nich, aby osłabić pozycję konfederatów w polityce międzynarodowej, co spowodowało odwrócenie się od konfederacji dotychczas jej przychylnej europejskiej opinii publicznej.

    Walka partyzancka przeciw wojskom rosyjskim i królewskim trwała przez ponad cztery lata. W dniu 14 maja 1772 do obozu w Barwinku przybył oficer austriacki wzywając do usunięcia się z tego miejsca i zagroził atakiem. Marszałkowie, sanocki Radzymiński i inflancki Zbyrek odpowiedzieli, że stoją we własnym kraju i nie zagrażają sąsiedniemu państwu. I wtedy rozegrała się bitwa. Konfederaci widząc znaczną przewagę wojsk austriackich, wycofali się do Dukli. Po wycofaniu się konfederatów, przez Barwinek wkroczyły wojska korpusu preszowskiej straży przedniej gen. Esterhazego i Hadika, dokonujące rozbioru Polski w imieniu Austriaków. I ROZBIÓR POLSKI 14 maja 1772 przekroczył przełęcz Dukielską austriacki, korpus preszowskiej straży przedniej gen. Esterhazego, wkraczający na ziemie polskie I zaboru. Mimo obronnych walk konfederatów, od połowy maja, zostają zajęte miasta w południowej części Polski. Jako ostatnie (po nieudanej kontrofensywie z południa) broniły się Tyniec, Lanckorona, Wawel i Jasna Góra (do 18 sierpnia 1772), czy (do 29 listopada 1772) Zagórz. W 1772 Antoni Barnaba Jabłonowski był posłem Generalności konfederacji barskiej, który udał się do Wiednia w celu ratowania Polski, jednak i te rozmowy nie były skuteczne wobec zaborczych umów trzech państw.

    Z ważniejszych potyczek stoczonych przez konfederatów barskich na terenie Beskidu Niskiego należy wymienić starcia pod Świątkową (21 lipca 1770 r.), na przełęczy Majdan k. Bartnego i pod Żmigrodem (oddział Miączyńskiego). Pograniczne obozy warowne spełniały jeszcze inną ważną rolę. Otóż aby akty Konfederacji miały moc prawną musiały być wydawane na terytorium Rzeczypospolitej. To wiec, co uchwalono w Preszowie, formalnie ogłaszano i sygnowano w Koniecznej lub Muszynce. Rusińskie wioski awansowały niemal do roli prowizorycznej stolicy.

    Cerkiew Izby
    Cerkiew w Izbach

    Na tym właściwie zakończył się beskidzki epizod konfederacki, choć niewielkie starcia miały miejsce w Beskidzie Niskim jeszcze w roku następnym. Konfederacja miała jeszcze przetrwać dwa lata., ale teraz punkt ciężkości przesunął się na zachód, gdyż Generalność przeniosła się do Białej. Trwały walki partyzanckie, bohatersko odpierała szturmy Lanckorona, aż do 18 sierpnia 1772 r. bronił Kazimierz Pułaski zajętego przez siebie klasztoru na Jasnej Gorze. Wciąż odradzający sie ruch oporu , absorbujący znaczne siły rosyjskie potrzebne na froncie tureckim, skłonił w końcu caryce Katarzynę II do rezygnacji ze zdominowania całej Rzeczpospolitej. Była to przesłanką do pierwszego rozbioru Polski. Zanim jeszcze do niego doszło, na Podkarpacie wkroczyły wojska austriackie, pod pretekstem „kordonu sanitarnego” zajmując dla cesarza nowe prowincje – Spisz, Podhale i Sądecczyznę.

    Do dziś po niektórych obozach konfederackich pozostały czytelne zarysy wałów, np. w rezerwacie ”Okopy Konfederackie” nad Muszynką czy do lat osiemdziesiątych pod Lackową nad Izbami. Pamięć o innych przetrwała tylko w lokalnych przekazach, niekiedy w tradycyjnych nazwach terenowych, jak wzgórze Szańce w Barwniku. Jeszcze w połowie XIX w. w cerkwi w Izbach istniało malowidło przedstawiające Kazimierza Pułaskiego modlącego się do matki Bożej Izbiańskiej na tle obozu, zaś w księgach parafialnych zachowały się adnotacje o cudownych ocaleniach konfederackiego dowódcy za Jej wstawiennictwem.

    Odmienny obraz Konfederacji zachował się wśród beskidzkiego ludu. Powstańcy nie zapisali się dobrze w pamięci Rusinów, odmiennych stanem, mową i obrządkiem religijnym (choć też katolików). Na niechęć wynikająca z tych różnic nakładały się krzywdy wyrządzane chłopom przez oddziały konfederackie, z wojennej konieczności, a nieraz pewnie i ze swawoli rekwirujące żywność i dobytek w górskich wioskach. Mimo prób inspiracji ze strony wojska Rosyjskiego nie doszło jednak do otwartego wystąpienia ludowego przeciwko konfederacji. Współczesne wyobrażenia Łemkówo tamtych czasach to raczej skutek działalności XIX-wiecznych „budzicieli” świadomości rusińskiej.


    Bibliografia:
    Przewodnik Beskid Niski, Wydawnictwo Rewasz, 2007
    Wikipedia.pl







    Poprzednia strona Poprzednia strona (1/2)


    Prawa autorskie © Beskid Niski, noclegi, turystyka, informacje, przewodnik | BeskidNiski.pl Wszystkie prawa zastrzeżone.

    Opublikowane: 2008-03-12 (23869 odsłon)

    [ Wróć ]
    Content ©

    Serwis BeskidNiski.pl wykorzystuje technologie cookies (ciasteczek) m.in. w celach statystycznych (Google Analytics), reklamowych
    (Google AdSense, programy partnerskie) oraz w celu udostępnienia wtyczek społecznościowych (Facebook, Google+ czy Twitter).

    Korzystając z naszych stron wyrażasz akceptację na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki internetowej.
    Jeśli nie akceptujesz cookies wyłącz je w ustawieniach przeglądarki, w przeciwnym razie będą zapisywane w pamięci urządzenia.
    Zakres wykorzystywania plików cookies, ich kontrolę, dostęp i przechowywanie można określić w ustawieniach Państwa przeglądarki.

    NA SKRÓTY
    :

    Aktywny wypoczynek, rekreacja: Park linowy Krzywa, Przedszkole narciarskie Dimbo na Górze Parkowej, Krynica

    Atrakcje turystyczne: Mofeta,

    Uzdrowiska karpackie: Iwonicz-Zdrój, Krynica-Zdrój, Rymanów-Zdrój, Wysowa-Zdrój, Wapienne (w przygotowaniu)

    Miejscowości, dawne wsie: Bieliczna, Chyrowa, Ciechania, Grab, Huta Polańska, Jasiel, Kotań, Krempna, Nieznajowa, Olchowiec, Ożenna, Polany k/Krempnej, Radocyna, Świątkowa Mała, Świątkowa Wielka, Zdynia

    Fotogaleria: Radocyna, Nieznajowa, Parada w Krempnej, Lackowa, Magurskie przedwiośnie, Łysa Góra,

    Cerkwie: Wołowiec, Brunary, Śnietnica, Berest, Bieliczna, Chyrowa, Czarne k/Uścia, Czyrna, Hańczowa, Olchowiec, Polany, Polany k/Krynicy, Pielgrzymka, Piorunka, Przysłup, Radoszyce, Rzepedź, Skwirtne, Świątkowa Mała, Zabytkowe cerkwie w Jasielskim, Bogusza, Binczarowa, Królowa Górna,

    Beskid Niski: Mapa online, Pogoda, Informacja turystyczna, Magurski Park Narodowy, Rezerwaty przyrody, Współrzędne GPS, Turystyka winiarska,

    Magurski Park Narodowy: Środowisko, przyroda, fauna, Ośrodek Edukacyjny i Muzeum, Cennik opłat w MPN, Zwiedzanie Parku

    Szlaki tematyczne: Szlak Ikon, Szlak Naftowy, Szlak Architektury Drewnianej: Trasa Sanocko-Dukielska, Trasa Krynicko-Gorlicka,
    Rower: Beskidzkie Muzea,Na styku kultur, Piesze: Główny Szlak Beskidzki, Szymbark-Wysowa, Szlaki turystyczne

    Muzea, skanseny: Muzeum Marii Konopnickiej w Żarnowcu, Muzeum Podkarpackie, Skansen Naftowy w Bóbrce, Miasteczko Galicyjskie w Nowym Sączu, Sądecki Park Etnograficzny, Skansen Karpacka Troja, Muzeum Historyczne-Pałac w Dukli, Chyża łemkowska w Olchowcu, Skansen Etnograficzny w Sanoku, Replika rynku galicyjskiego w sanockim MBLMuzeum Rzemiosła w Krośnie

    Noclegi: Komańcza, Iwonicz Zdrój, Rymanów Zdrój, Dukla, Krempna, Wysowa, Gładyszów i okolice, Bazy namiotowe, Schroniska górskie

    Polecamy: Bogdańscy malarze z Jaślisk, Pustelnia św. Jana z Dukli, Jezioro Klimkówka, Konfederacja Barska


    © 2004-2018 BeskidNiski.pl - Od Krynicy do Komańczy.

    Website engine code is © copyright by PHP-Nuke. PHP-Nuke is a free software released under the GNU/GPL.
    Tworzenie strony: 0.21 sekund