Witaj w Beskid Niski - wiadomości, region, turystyka, zwiedzanie, mapa online

Beskid Niski.pl Mapa FAQ Wydarzenia Archiwum Dodaj news Kontakt
 

Menu serwisu
  • Strona główna
  • Ankiety
  • Archiwum newsów
  • AutoTheme
  • FAQ
  • Linki
  • Napisz do nas
  • Poleć nas
  • Szukaj w serwisie
  • Tematy
  • Top 10
  • Downloads

  • Polecane serwisy
    - Wysowa Zdrój
    - Rewasz
    - Podkarpacie
    - Rymanów Zdrój
    - Beskidy
    - Muzeum Zyndranowa
    - Woda dla zdrowia
    - Szlak Architektury Drewnianej w Małopolsce
    - Ptaki Karpat

    Mapa Beskid Niski
    Mapa Beskid Niski

    Beskid Niski mapa online

    RSS, Twitter
    Kanały RSS:
    - aktualności
    - Twitter

    Beskid Niski na Facebooku

    Dodaj do Google, czytnika Google

    UZDROWISKO IWONICZ ZDRÓJ - HISTORIA I OPIS

      





    IWONICZ ZDRÓJ - KSIĄŻE WÓD JODOWYCH

     Iwonicki deptak i Bazar
    Deptak w Iwoniczu, Willa "Bazar"

    Zdrój położony jest na północnym skraju Beskidu Niskiego w wąskiej, śródgórskiej dolinie Iwonickiego Potoku u stóp góry Przedziwna (552 m), Glorietta (552 m) i pasma Przymiarki. Uzdrowisko leży na wysokości 370 m n.p.m. i położone jest w strefie klimatu górskiego z cechami klimatu kontynentalnego. Okoliczne wzniesienia porastają przeważnie lasy szpilkowe - dominuje drzewostan bukowo-jodłowy. Klimat Iwonicza jest łagodny i zdrowy - ma wysoką wartość bioklimatyczną.

    Zaciszna kotlina uzdrowiska otoczona górami i lasami szpilkowymi cechuje się balsamicznym powietrzem, płynącym z przełęczy karpackich i równin naddunajskich. Lasy otaczające zdrój regulują wilgotność powietrza i ciepłotę, chronią od wachań temperatury. Wiatry zaś są źródłem ożywczego ozonu i żywicznego balsamu. Powietrze iwonickie ma specjalne właściwości lecznicze - nasycenie jodem i bromem jest bardzo wysokie.

    HISTORIA UZDROWISKA

    W historii polskiego lecznictwa uzdrowiskowego Iwonicz zajmuje jedno z czołowych miejsc. Najwcześniejsza wzmianka kronikarska o Iwoniczu pochodzi z roku 1427, a informacje o leczniczych właściwościach wód iwonickich z 1578 r. W tym roku nadworny lekarz króla Stefana Batorego Wojciech Oczko, autor pierwszego w Polsce dzieła lekarskiego w jęz. polskim pt. "Cieplice" opisał wody iwonickie:

    "Są to wody moc tę mające - chorego , który w nich siedzi, ratować ciało...,
    a snadź choroby w ciele nie masz, któreby takowe wody... pomocne nie były..."

    Pierwsza zaś praca poświęcona Iwoniczowi nosi tytuł: "Cenzura o wodzie iwanickiej" Jana Sechkiniego, lekarza przemyskiego, napisana w 1630 roku. Sechkini podkreśla w dziele piękne położenie uzdrowiska i wybitne walory lecznicze wód. Akta wizytacji biskupiej Iwonicza w 1639 roku podają obszerną relację o źródłach iwonickich oraz o licznych kuracjuszach: "Dodać trzeba znakomitą Boskiej Opatrzności dla tej parafii łaskę i dobroć. W granicach onej albowiem znajdują się źródła wody ciągle bijącej, leczniczymi właściwościami słynące, które na oko mają barwę deszczowej wody, w kolor cytrynowy wpadające, czyli naftą są przejęte dla czego, gdy w nie proch lub papier zapalony wpuści, zajmują się płomieniem i nie gasną łatwo, aż mocno i długo gałęziami jodłowymi bite i tłumione. Do tych wód z całego prawie Królestwa Polskiego i z zagranicy, a najwięcej z Węgier, jakoby do wód Siloc lub cudownej sadzawki Owczej niezmierna corocznie napływa ludność".

    Pijalnia - Iwonicz
    Pijalnia w Iwoniczu Zdroju

    Z wyżej wymienionych źródeł historycznych jak również następnych: Wojciecha Tylkowskiego "Physicae osae" z roku 1669 i Conrada lekarza królowej Marysieńki Sobieskiej dowiadujemy się, że w uzdrowisku istniały wówczas dwa źródła wód mineralnych: słodkie i słone. W opisach podziwiano zjawisko - zdolność jednego z nich do zapalania się płomieniem. Dotyczyło to przetrwałego do dziś źródła nazwanego później "Bełkotką". zawierającego znaczne ilości gazu ziemnego. Kuracje polegały na piciu wód i kąpielach.

    IWONICZ ZAŁUSKICH

    W czasach zaboru austriackiego nastąpiło zahamowanie rozwoju zdroju, rząd austriacki nie popierał polskich uzdrowisk widząc w nich konkurencję dla austriackich. Dopiero w XIX wieku nastąpił znaczny rozwój. Świetność przywróciła uzdrowisku rodzina Załuskich, która nabyła miejscowość w 1799 roku. W 1835 roku cznne były trzy zdroje, a w 1838 r. zakład kąpielowy wyposażony w 12 łazienek.

    W roku 1835 ówczesny właściciel hr. Karol Załuski wraz z żoną zatrudnili znanego analityka lwowskiego Teodora Torosiewicza, który przeprowadził pierwszą analizę chemiczną wód iwonickich. Doktor Torosiewicz razem z innymi lekarzami ze Lwowa i Krakowa stwierdzili wysoką wartość wód. Uzdrowisko wznowiło działalność. Załuski sprowadził stałych lekarzy, poprawił drogi, pobudował mosty i uporządkował źródła. W tym czasie czynne były 3 źródła: "Karol", "Amelia" i "Józef". Nad nimi w 1836 roku postawiono okazały kiosk, zbudowano łazienki, domy mieszkalne dla gości i kościółek św. Iwana - patrona chorych i rekonwalescentów.

    O zdroju iwonickim pisali rozprawy lekarze, chemicy, geografowie i przyrodnicy. Zachowały się widoki przedstawiające zdrój w 1839 roku. Pierwszym lekarzem zdrojowym w Iwonicz był Józef Pol - brat poety Wincentego Pola, który często przebywał w tym uzdrowisku, podziwiał krajobraz i był pod jego wrażeniem, czemu dał wyraz w "Pieśni o ziemi naszej" oraz powieści "Nieźli są ludzie", przedstawiającej życie kuracjuszy w Iwoniczu w 1842 roku. Zachwycał się też źródłem "Bełkotka", o którym napisał kilka wierszy, najbardziej znany fragment jednego z nich został wyryty na tablicy nad źródłem:


    "W cieniu tych lasów coś tam szepcze słodko
    Dziś jak przed wieki - witasz nas Bełkotko".

    Opis źródła Bełkotka zaczerpnięty z przewodnika Władysława Bełzy z roku 1885.

    W 1856 roku lecznicze czynniki Iwonicza zbadał wybitny uczony, balneolog, profesor i rektor UJ dr J. Dietl. Wydał on o zdroju szereg rozpraw i to on nazwał Iwonicz "księciem wód jodowych". W 1857 roku leczyło się tutaj ponad 400 osób. Dalszą rozbudowę zdroju w latach 1860-1867 prowadził syn Karola i Amelii - hr. Michał Załuski. Zabezpieczono ujęcie źródeł, co spowodowało większość ich wydajność. W 1862 roku wykonano nową obudowę zdrojów i nadano im imiona Karol, Amelia, Józef na cześć wskrzesicieli uzdrowiska: małżonków Karola i Amelii Załuskich oraz Józefa Załuskiego - brata Karola. Obaj bracia byli zasłużonymi weteranami Powstania Listopadowego. Oprócz kąpieli mineralnych urządzono kąpiele balsamiczne z igliwia jodłowego, czynny był zakład gimnastyczny i apteka. W 1875 roku wybudowane murowane łazienki, które czynne są do dnia dzisiejszego. W 1879 r. w uzdrowisku wprowadzono kąpiele borowinowe, a w 1885 roku zakład miał już 21 domów dla kuracjuszy z ponad 600 pokojami dla gości. Leczyli się tutaj ludzie zarówno z kraju jak i zagranicy m. in. z Austrii, Węgier, Rosji, Czech i Rumunii. Zakład zdrojowy otrzymał wiele dyplomów i medali na różnych wystawach lekarskich i przyrodniczych. W 1889 roku dokonano odwiertu nowego źródła wody mineralnej "Emma". W 1889 r. wprowadzono też światło elektryczne. W rozbudowie i urządzeniu zdroju zasłużył się jego długoletni dyrektor Jan Mazurkiewicz.

    Łazienki i pijalnia Iwonicz
    Stare Łazienki - zima w uzdrowisku Iwonicz

    Intensywny rozwój Iwonicza trwał przez cały okres międzywojenny. Powstało kilkadziesiąt pensjonatów oraz nowoczesne zakłady przyrodolecznicze: sanatorium Związku Kas Chorych "Excelsior" i lecznica ortopedyczna "Santo". Tuż przed wojną roczna frekwencja wynosiła 19 tys. osób. Większość kuracjuszy stanowili w tym okresie Żydzi, którzy upodobali sobie Iwonicz. Latem 1944 roku miejscowość zajęły oddziały AK. Przez kilka tygodni, do nadejścia Armii Czerwonej istniała tu tzw. republika iwonicka, terytorium wolne od kontroli nimieckiej.
    Zakład dysponował 130 wannami kąpielowymi dla dorosłych i 71 wannami dla dzieci. w 1933 roku czynnych w uzdrowisku było 28 domów mieszczący 1032 łóżka, dostępne było także 450 pokoi w willach prywatnych. Od roku 1931 przyjmowało chorych nowoczesne sanatorium Excelsior.

    Po wojnie wybudowano wiele nowych sanatoriów. W 1950 r. Iwonicz został przekształcony w państwowe przedsiębiorstwo uzdrowiskowe, powstało wiele sanatoriów i obiektów wypoczynkowych. W 1973 roku Iwonicz Zdrój otrzymał prawa miejskie.

    PROFIL LECZNICZY

    Obecnie podstawowy profil leczniczy uzdrowiska to choroby reumatyczne i narządów ruchu. Kuruje się tu także schorzenia układu nerwowego, trawiennego i pokarmowego oraz choroby kobiece. Iwonickie wody mineralne należą do solanek chlorkowo-wodorowęglanowo-sodowo-bromkowo-jodowych lub żelazistych. Obecnie wykorzystywane są wody mineralne z odwiertów. Do kąpieli leczniczych i picia wykorzystuje się szczawę bromowo-jodową z odwiertu "Iwonicz Zdrój" oraz solanki jodowo-bromowe z odwiertów "Elin 7", "Emma", "Lubatówka 12", "Lubatówka 14". Ze starszych źródeł eksploatowane jest ujęcie "Emma", inne uległy demineralizacji lub zanikły. Działa warzelnia soli jodowo-bromowej, kuracjusze mogą korzystać też z kąpieli borowinowych. Borowina wydobywana jest w Targowiskach z jedynego złoża o właściwościach leczniczych.

    ZABYTKOWA ZABUDOWA UZDROWISKA

     Stary Pałac - Iwonicz
    Zabytkowy Stary Pałac

    Zabytkowa zabudowa uzdrowiska składa się z grupy 22 budynków z XIX w. i pocz. XX wieku. Zachowany został oryginalny i przestrzenny układ drewnianej zabudowy. Architektura Iwonicza ma cechy późnoklasycystyczne i przede wszystkim wzorowana jest na modnym w XIX w. stylem szwajcarskim. Od 1973 roku zabudowa zdroju jest zabytkiem.

    - Dom Zdrojowy zw. Hotelem (1859-61)

    -Willa Bazar (1875-80) z charakterystyczną wieżą zegarową

    - Stare Łazienki Mineralne (1869-75) wzniesione w stylu secesyjnym wg. projektu Feliksa Księżarskiego

    - Stary Pałac - późnoklasycystyczny, wzniesiony w 1837 roku według rysunku Amelii z Ogińskich Załuskiej, obecnie siedziba uzdrowiska (adres w stopce)

    - Pawilon nad Źródłami "Amelia" i "Karol" przy placu Karola i Józefa z 1837 r. w kształcie ośmiobocznej altany na kolumnach

    - Pijalnia Wód Mineralnych z 1837 roku, przebudowana w 1922 r.

    - Pawilon nad źródłem "Józef" z 1890 roku

    - Prywatna willa Krakowiak z roku 1876 r. zniszczona w grudniu 2004 w pożarze (odbudowywana)

    - Biały Orzeł (1912) o oryginalnej architekturze w stylu szwajcarskim

    - Sanatorium "Pod Jodłą" z 1905 r.

    - Willa "Ustronie" z 1868 roku

    - Kaplica zdrojowa z 1845 roku.

    Od willi Bazar w kierunku zachodnim obok sanatorium Stomil i Zimowit wiedzie leśna uporządkowana Aleja Wincentego Pola, którą po 700 m dochodzimy do sławnego źródła Bełkotka opisywanego już w 1578 r.

    Na stoku góry Przedziwnej na południowy zachód od centrum, wznosi się sanatorium Excelsior z 1931 r.

    BAZA NOCLEGOWA I OFERTA UZDROWISKOWA
    Cała baza dostępna jest tutaj


    KONTAKT:

    Uzdrowisko Iwonicz S.A.
    Al. Torosiewicza 2
    38-440 Iwonicz Zdrój

    Informacja i rezerwacja:
    Biuro Obsługi Klienta
    tel. 13 430 87 80
    Informacja czynna w godz. 7:00-15:00 pod nr tel. 13 430 86 00
    e-mail: iwonicz@uzdrowisko-iwonicz.com.pl


    BIURA TURYSTYCZNE:

    OMNIBUS (dawniej Centrum Informacji Turystycznej)
    Zakład Przyrodoleczniczy, ul. Kulczyńskiego 1A
    38-440 Iwonicz Zdrój
    tel. 13 43 610 67
    kom. 693 33 22 43

    e-mail: cit@iwonicz-zdroj.info
     www.iwonicz-zdroj.info

    Linki:
    www.iwonicz-zdroj.pl - oficjalna strona gminy Iwonicz-Zdrój
    Uzdrowisko Iwonicz S.A.









    Literatura: Przewodnik "Beskid Niski" wydawnictwa Rewasz, Z. Kruszek i A. Weseli "Uzdrowiska Karpackie".

    Prawa autorskie © Beskid Niski - wiadomości, region, turystyka, zwiedzanie, mapa online Wszystkie prawa zastrzeżone.

    Opublikowane: 2006-03-11 (22368 odsłon)

    [ Wróć ]
    Content ©

    Serwis BeskidNiski.pl wykorzystuje technologie cookies (ciasteczek) m.in. w celach statystycznych (Google Analytics), reklamowych
    (Google AdSense, programy partnerskie) oraz w celu udostępnienia wtyczek społecznościowych (Facebook, Google+ czy Twitter).

    Korzystając z naszych stron wyrażasz akceptację na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki internetowej.
    Jeśli nie akceptujesz cookies wyłącz je w ustawieniach przeglądarki, w przeciwnym razie będą zapisywane w pamięci urządzenia.
    Zakres wykorzystywania plików cookies, ich kontrolę, dostęp i przechowywanie można określić w ustawieniach Państwa przeglądarki.

    NA SKRÓTY
    :

    Aktywny wypoczynek, rekreacja: Park linowy Krzywa, Przedszkole narciarskie Dimbo na Górze Parkowej, Krynica

    Atrakcje turystyczne: Mofeta,

    Uzdrowiska karpackie: Iwonicz-Zdrój, Krynica-Zdrój, Rymanów-Zdrój, Wysowa-Zdrój, Wapienne (w przygotowaniu)

    Miejscowości, dawne wsie: Bieliczna, Chyrowa, Ciechania, Grab, Huta Polańska, Jasiel, Kotań, Krempna, Nieznajowa, Olchowiec, Ożenna, Polany k/Krempnej, Radocyna, Świątkowa Mała, Świątkowa Wielka, Zdynia

    Fotogaleria: Radocyna, Nieznajowa, Parada w Krempnej, Lackowa, Magurskie przedwiośnie, Łysa Góra,

    Cerkwie: Wołowiec, Brunary, Śnietnica, Berest, Bieliczna, Chyrowa, Czarne k/Uścia, Czyrna, Hańczowa, Olchowiec, Polany, Polany k/Krynicy, Pielgrzymka, Piorunka, Przysłup, Radoszyce, Rzepedź, Skwirtne, Świątkowa Mała, Zabytkowe cerkwie w Jasielskim, Bogusza, Binczarowa, Królowa Górna,

    Beskid Niski: Mapa online, Pogoda, Informacja turystyczna, Magurski Park Narodowy, Rezerwaty przyrody, Współrzędne GPS, Turystyka winiarska,

    Magurski Park Narodowy: Środowisko, przyroda, fauna, Ośrodek Edukacyjny i Muzeum, Cennik opłat w MPN, Zwiedzanie Parku

    Szlaki tematyczne: Szlak Ikon, Szlak Naftowy, Szlak Architektury Drewnianej: Trasa Sanocko-Dukielska, Trasa Krynicko-Gorlicka,
    Rower: Beskidzkie Muzea,Na styku kultur, Piesze: Główny Szlak Beskidzki, Szymbark-Wysowa, Szlaki turystyczne

    Muzea, skanseny: Muzeum Marii Konopnickiej w Żarnowcu, Muzeum Podkarpackie, Skansen Naftowy w Bóbrce, Miasteczko Galicyjskie w Nowym Sączu, Sądecki Park Etnograficzny, Skansen Karpacka Troja, Muzeum Historyczne-Pałac w Dukli, Chyża łemkowska w Olchowcu, Skansen Etnograficzny w Sanoku, Replika rynku galicyjskiego w sanockim MBLMuzeum Rzemiosła w Krośnie

    Noclegi: Komańcza, Iwonicz Zdrój, Rymanów Zdrój, Dukla, Krempna, Wysowa, Gładyszów i okolice, Bazy namiotowe, Schroniska górskie

    Polecamy: Bogdańscy malarze z Jaślisk, Pustelnia św. Jana z Dukli, Jezioro Klimkówka, Konfederacja Barska

    Użytkownicy online:
    web counter 

    © 2004-2017 Serwis regionalny BeskidNiski.pl - Od Krynicy do Komańczy.

    Website engine code is © copyright by PHP-Nuke. PHP-Nuke is a free software released under the GNU/GPL.
    Tworzenie strony: 0.17 sekund